ඔබේ දරුවාට ADHD ද? දෙමාපියන් සඳහා මාර්ගෝපදේශය
"මේ ළමයා කවදාවත් එක තැනක ඉන්නේ නැහැ." "පොත් බලාගෙන ඉන්නවා, ඒත් ඔළුවට යන්නේ නැහැ." "දක්ෂයි, ඒත් උත්සාහ කරන්නේ නැහැ." — මේ වචන ඔබේ ගෙදරත් ඇසෙනවා නම්, මේ ලිපිය ඔබ වෙනුවෙන්.
ADHD යනු හැදියාවේ වරදක් නොවේ
ADHD (අවධාන ඌනතා / අධි ක්රියාකාරීත්ව ආබාධය) යනu මොළයේ වර්ධනයේ වෙනසකි — දෙමාපියන්ගේ වරදක්, දරුවාගේ නරක කමක්, හෝ දුරකථනය නිසා ඇති වූ දෙයක් නොවේ. එය බොහෝ දුරට ජානමය වන අතර ලෝකයේ සෑම පන්ති කාමරයකම පමණ දරුවන් කිහිප දෙනෙකුට ඇත. ශ්රී ලංකාවේද එය එසේමය — හඳුනා ගැනීම පමණයි අඩු.
දෙමාපියන්ට පෙනෙන ලක්ෂණ
- අවධානය: පාඩම් කරන විට විනාඩි කිහිපයකින් සිත වෙන තැනකට යාම; උපදෙස් "ඇසුණත් නොඇසීම"; පොත්, පෑන්, බෑග් නිතර නැති වීම; සියුම් වැරදි නිතර සිදු වීම.
- අධි ක්රියාකාරීත්වය: පන්තියේ අසුනෙන් නැගිටීම; නිතර දඟලමින්, කරකැවෙමින් සිටීම; නිහඬව සෙල්ලම් කිරීමට නොහැකි වීම; "මෝටරයක් ගැහුවා වගේ" හැසිරීම.
- ආවේගශීලිත්වය: ප්රශ්නය අවසන් වීමට පෙර පිළිතුරු දීම; වාරය බලා සිටීමට නොහැකි වීම; කල්පනා නොකර ක්රියා කිරීම.
වැදගත්: සෑම දඟ දරුවෙකුටම ADHD නැත. ලක්ෂණ මාස 6කට වඩා, තැන් දෙකක වඩා (ගෙදර සහ පාසල), සහ දරුවාගේ ඉගෙනීමට හෝ මිත්රත්වයන්ට ඇත්තෙන්ම බාධා කරන මට්ටමින් තිබිය යුතුය.
ගැහැණු දරුවන් ගැන විශේෂයෙන්
ගැහැණු දරුවන්ගේ ADHD බොහෝ විට නිහඬය: දඟලනවා වෙනුවට දවල් හීන බලමින්, කතා කරනවා වෙනුවට කවුළුවෙන් එළිය බලමින්. "හොඳ ළමයා, ඒත් අවධානය නැහැ" කියන ගැහැණු දරුවා බොහෝ විට හඳුනා නොගෙන වැඩිහිටි වියට යයි. නිහඬ අවධාන ගැටලුද බරපතල ලෙස ගන්න.
ශ්රී ලංකාවේ උදව් ලබාගන්නා ආකාරය
- ගුරුවරයා සමඟ කතා කරන්න. පන්තියේ හැසිරීම, වැඩ අවසන් කිරීම, මිතුරන් සමඟ සම්බන්ධතා ගැන විස්තර අසන්න. ගෙදර සහ පාසල දෙකේම ලක්ෂණ තිබේදැයි බැලීම පළමු පියවරයි.
- ළමා රෝග විශේෂඥයෙකු හෝ ළමා මනෝ වෛද්යවරයෙකු හමුවන්න. පෞද්ගලික රෝහලකින් චැනල් කළ හැක ("Consultant Paediatrician" හෝ "Child & Adolescent Psychiatrist" ලෙස සොයන්න), නැතිනම් රජයේ රෝහලේ ළමා සායනයට යොමු වීමක් ලබාගන්න. ලේඩි රිජ්වේ ළමා රෝහලේ සහ ප්රධාන රෝහල්වල ළමා මනෝ වෛද්ය සේවා ඇත.
- පාසල් වාර්තා රැගෙන යන්න. ගුරුවරුන්ගේ අදහස්, වාර්තා පොත්, පැරණි ප්රගති වාර්තා — මේවා වෛද්යවරයාට රත්තරන් වටී.
ගෙදරදී අදම කළ හැකි දේ
- දිනචරියා ස්ථිර කරන්න. උදෑසන සහ රාත්රී වැඩ එකම පිළිවෙළකට — පියවරෙන් පියවර ලියා බිත්තියේ අලවන්න. අපගේ දිනචරියා මෙවලම මෙයට උදව් වේ.
- උපදෙස් එකින් එක දෙන්න. "කාමරය පිළිවෙළ කරලා, ඇඳුම් මාරු කරලා, කන්න එන්න" වෙනුවට — එක වරකට එක දෙයක්.
- චලනයට ඉඩ දෙන්න. පාඩම්වලට පෙර සෙල්ලම්; පාඩම් අතර විවේක. චලනය ඔවුන්ගේ මොළයට ඖෂධයක් වැනිය.
- ධනාත්මක දේ දකින්න. ADHD දරුවෙකුට දිනකට ඇසෙන දොස් ගණන ඉතා ඉහළය. හොඳ දේ දුටු විගස ඒ ගැන කියන්න — ඔවුන්ගේ ආත්ම විශ්වාසය ඔබ අතේය.
මතක තබාගන්න: කලින් හඳුනාගැනීම දරුවාගේ අධ්යාපනය, ආත්ම විශ්වාසය සහ අනාගතය වෙනස් කරයි. සැකයක් ඇත්නම් බලා නොසිට වෘත්තිකයෙකුගෙන් අසන්න. වැඩිහිටියන් සඳහා වූ අපගේ ස්වයං පරීක්ෂණය දරුවන්ට නොගැළපේ — නමුත් ADHD පවුල් තුළ පැවතෙන බැවින්, දරුවාගේ ලක්ෂණ ඔබටද හුරුපුරුදු නම් එය ඔබටම කර බැලීම වටී.